Tôi nhớ hồi World Cup 2002, lúc đó còn nhỏ, ngồi xem Hàn Quốc đánh bại Tây Ban Nha và không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Người lớn trong nhà thì vừa xem vừa chửi, kiểu “bóng đá gì mà vô lý vậy.” Nhưng đó chính xác là thứ khiến bóng đá hấp dẫn — sự hỗn loạn có kiểm soát. Và nếu 2002 đã loạn như vậy với 32 đội, thì tôi không biết phải dùng từ gì để mô tả cái giải đấu 48 đội sắp diễn ra vào năm 2026.
Thể thức mới: nghe đơn giản nhưng ẩn chứa rất nhiều thứ hay ho
Thay vì 32 đội chia 8 bảng như trước, World Cup 2026 sẽ có 48 đội chia thành 12 bảng, mỗi bảng 4 đội. FIFA giữ con số 4 đội/bảng vì họ từng thử phương án 3 đội/bảng và nhận ra ngay cái bẫy: trận cuối bảng chỉ có 2 đội đá với nhau, dễ thông đồng như uống nước. Ký ức về trận “Disgrace of Gijón” năm 1982 — khi Tây Đức và Áo đá một trận ai cũng biết là dàn xếp — rõ ràng vẫn còn ám ảnh người ta đủ lâu.
Vậy với 12 bảng, cơ chế đi tiếp sẽ như thế nào? Mỗi bảng, 2 đội đầu đi thẳng vào vòng 1/8 (tức là 24 đội). Còn lại 8 suất cho các đội xếp thứ 3 xuất sắc nhất trong số 12 bảng — đây là phần thú vị. Nghĩa là có đội đứng thứ 3 vẫn đi tiếp, có đội thứ 3 bị loại. Cái này quen quen không? Đúng rồi, Euro 2024 vừa làm y vậy và nó tạo ra khá nhiều drama ở vòng bảng. Hình dung xem: một đội thứ 3 với 4 điểm có thể vào vòng trong, trong khi đội khác cũng 4 điểm lại về nhà — chỉ vì hiệu số bàn thắng bại. Mấy trận cuối bảng chắc chắn sẽ căng hơn bao giờ hết.
Tổng số trận đấu sẽ tăng từ 64 lên 104. Đó là con số khổng lồ. Về mặt thương mại, FIFA ước tính doanh thu từ giải này có thể vượt 11 tỷ đô la — gần gấp đôi Qatar 2022. Về mặt bóng đá thuần túy, 104 trận nghĩa là 104 cơ hội để xảy ra những pha bóng bạn sẽ kể lại 20 năm sau.
Ba nước đồng chủ nhà và bài toán địa lý thú vị
Mỹ, Canada, Mexico đồng tổ chức. Khai mạc ngày 11/6/2026, chung kết dự kiến vào khoảng 19/7/2026. Giải kéo dài hơn 5 tuần — dài hơn Qatar 2022 khoảng 10 ngày. Mỹ sẽ tổ chức phần lớn trận đấu với 11 thành phố đăng cai, bao gồm New York/New Jersey, Los Angeles, Dallas, Miami. Canada có Toronto và Vancouver. Mexico có Mexico City, Guadalajara, Monterrey.
Cái thú vị là múi giờ. Với fan châu Á như chúng ta, các trận tại Mỹ sẽ đá vào buổi sáng sớm hoặc trưa giờ Việt Nam — nghe có vẻ tiện hơn Qatar, nhưng mùa hè nước Mỹ nóng kinh khủng, nhiều sân sẽ bật điều hòa khép kín, điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến phong cách thi đấu.
Về đội bóng, những cái tên đáng chú ý thì vẫn là Brazil, Argentina, Pháp, Đức — đương nhiên rồi. Nhưng với 48 suất, các liên đoàn châu Phi được tăng lên 9 suất, châu Á lên 8 rưỡi (có play-off liên lục địa). Đây là cơ hội thực sự để các nền bóng đá nhỏ hơn chứng minh mình xứng đáng. Maroc 2022 là minh chứng rõ nhất: họ vào bán kết và cả thế giới giật mình. Lần này, với nhiều suất hơn, biết đâu ta lại thấy thêm vài câu chuyện kiểu đó.
Vậy ai sẽ có lợi, ai sẽ khó hơn?
Thẳng thắn mà nói: các đội lớn có thể thở phào hơn một chút ở vòng bảng vì đối thủ trung bình yếu hơn. Nhưng từ vòng 1/8 trở đi, áp lực dồn nén lại ngay — 32 đội còn lại đá knock-out hoàn toàn, không có đường lui. Mệt mỏi thể chất cũng là yếu tố: 104 trận trải ra 16 sân ở 3 quốc gia, lịch di chuyển của các đội sẽ phức tạp hơn nhiều so với các kỳ trước.
Cầu thủ thì sao? Lúc này Mbappe sẽ 27 tuổi — đúng độ chín. Vinicius Jr. cũng vậy. Erling Haaland nếu đủ sức khỏe thì Na Uy có thể gây bất ngờ. Còn Argentina sau chức vô địch 2022, Messi lúc đó 38 tuổi — nhiều khả năng ông sẽ không thi đấu, nhưng thế hệ kế thừa của họ đủ mạnh để vẫn là ứng cử viên.
Với ai đang theo dõi tỷ lệ và muốn phân tích kỹ hơn về các trận đấu, trang tổng hợp kèo bóng đá world cup là chỗ cập nhật khá đầy đủ
